Wysokość hali nie określa bezpośrednio maksymalnej wysokości podnoszenia suwnicy. Rzeczywista wysokość, na jaką można podnieść ładunek, zależy między innymi od położenia torowiska, konstrukcji suwnicy i dźwigara, rodzaju oraz gabarytów wciągnika, skrajnego górnego położenia haka, dodatkowego wyposażenia podwieszanego do haka oraz elementów konstrukcyjnych i instalacji znajdujących się w hali.

Wysokość hali → torowisko → konstrukcja suwnicy → wciągnik → hak → wyposażenie → ładunek

Dopiero analiza wzajemnego położenia tych elementów pozwala określić rzeczywistą wysokość podnoszenia.

Od czego zależy maksymalna wysokość podnoszenia suwnicy? 

Rys. 1. Hala przemysłowa pod suwnice

1. Wysokość hali

Wysokość hali jest punktem wyjścia do analizy, ale nie oznacza, że całą dostępną przestrzeń można wykorzystać do podnoszenia ładunku. Istotny jest rzeczywisty przekrój obiektu oraz wysokość dostępna po uwzględnieniu konstrukcji torowiska, suwnicy, wciągnika i elementów znajdujących się pod dachem.

2. Położenie torowiska

Położenie torowiska ma bezpośredni wpływ na wysokość, na której pracuje suwnica. W nowo projektowanych obiektach jego wysokość można uwzględnić już na etapie projektowania hali. W istniejących obiektach torowisko jest zazwyczaj elementem zastanym, dlatego może stanowić jedno z głównych ograniczeń. Przed montażem nowej suwnicy warto sprawdzić między innymi konstrukcję belek podsuwnicowych, rozstaw podpór oraz możliwość zastosowania urządzenia na istniejącym torowisku.

3. Konstrukcja suwnicy i gabaryt dźwigara

Konstrukcja suwnicy również zajmuje część dostępnej przestrzeni. Szczególne znaczenie ma wysokość dźwigara głównego, ponieważ wpływa ona na położenie wciągnika i możliwe skrajne położenie haka. W zależności od udźwigu, rozpiętości i parametrów pracy można zastosować różne rozwiązania konstrukcyjne. Dźwigar może być wykonany między innymi z profili HEA lub HEB albo jako konstrukcja skrzynkowa. Nie istnieje jedna uniwersalna wysokość dźwigara dla wszystkich suwnic. Dwie suwnice o takim samym udźwigu mogą mieć różne gabaryty, a tym samym zapewniać inną wysokość podnoszenia. Dlatego przy ograniczonej wysokości hali odpowiedni dobór konstrukcji może mieć istotne znaczenie dla maksymalnego wykorzystania dostępnej przestrzeni.

4. Rodzaj i konstrukcja wciągnika

Wciągnik jest jednym z najważniejszych elementów wpływających na wysokość podnoszenia. Jego konstrukcja i gabaryty określają ilość przestrzeni zajmowanej pomiędzy suwnicą a hakiem. W przypadku suwnic jednodźwigarowych najczęściej stosuje się wciągniki poruszające się po dolnej półce dźwigara. Mogą one występować w standardowej lub niskozabudowanej wersji. W przypadku suwnic dwudźwigarowych stosuje się najczęściej wciągarki linowe zabudowane na wózku poruszającym się po dźwigarach głównych. Przy mniejszych udźwigach możliwe jest również zastosowanie elektrycznych wciągników łańcuchowych, które charakteryzują się kompaktową konstrukcją. Należy pamiętać, że wysokość podnoszenia nie zależy wyłącznie od długości liny lub łańcucha. Istotne jest również skrajne górne położenie haka, czyli minimalna odległość pomiędzy hakiem a konstrukcją wciągnika po jego całkowitym podniesieniu.

Rys. 2. Rodzaje wciągników

5. Dodatkowe wyposażenie

Przy określaniu wymaganej wysokości należy uwzględnić również elementy podwieszane do haka. Mogą to być między innymi:

• trawersy,

• chwytaki,

• zawiesia,

• elektromagnesy,

• haki specjalne,

• inne urządzenia podnoszące.

Każdy z tych elementów zajmuje określoną przestrzeń pomiędzy hakiem a ładunkiem. Przykładowo, zastosowanie trawersy o wysokości 800 mm oznacza, że należy uwzględnić jej gabaryt przy określaniu rzeczywistej wysokości, na jaką można podnieść ładunek. Dlatego już na etapie projektowania warto określić, co będzie podwieszane do haka oraz jakie są gabaryty dodatkowego wyposażenia.

Przeszkody i instalacje w hali

Przy określaniu maksymalnej wysokości podnoszenia należy uwzględnić wszystkie elementy znajdujące się w przestrzeni pracy suwnicy. Mogą to być między innymi:

• elementy konstrukcji dachowej,

• podciągi i stężenia,

• rury i przewody instalacyjne,

• kanały wentylacyjne,

• instalacje elektryczne,

• oświetlenie,

• instalacje przeciwpożarowe.

Nawet pojedynczy element wystający poniżej konstrukcji dachu może ograniczyć dostępną przestrzeń. Dlatego w istniejących halach nie zawsze można przyjąć wysokość konstrukcji dachowej jako rzeczywiście dostępną wysokość dla suwnicy. Przed doborem urządzenia warto przeanalizować rzeczywisty przekrój hali oraz rozmieszczenie wszystkich przeszkód i instalacji.

Dlaczego uwzględnia się odstęp nad suwnicą?

Przy określaniu maksymalnej wysokości podnoszenia nie można zakładać, że konstrukcja suwnicy może znajdować się bezpośrednio przy elementach hali. Należy zachować odpowiednią przestrzeń bezpieczeństwa, która pozwala uwzględnić ryzyko kolizji, odchylenia oraz tolerancje wykonawcze. W normie PN-EN 15011, dotyczącej suwnic pomostowych i bramowych, jako ogólną zalecaną wartość odstępu nad suwnicą wskazuje się 100 mm w przypadku braku stałych dróg dostępu nad suwnicą. Jeżeli nad urządzeniem znajdują się drogi dostępu lub inne elementy wymagające zapewnienia przestrzeni komunikacyjnej, wymagany odstęp może być większy. Warto jednak podkreślić, że 100 mm nie jest uniwersalnym wymogiem stosowanym w każdym przypadku. Ostateczna wartość zależy od konkretnego rozwiązania konstrukcyjnego, sposobu dostępu do urządzenia, zastosowanych norm oraz oceny ryzyka.

Czy można zwiększyć wysokość podnoszenia w istniejącej hali?

W nowo projektowanej hali suwnicę można uwzględnić już na etapie projektowania konstrukcji. Natomiast w istniejącym obiekcie sytuacja jest bardziej wymagająca, ponieważ nowe urządzenie musi zostać dopasowane do zastanej konstrukcji. W wielu przypadkach możliwe jest zaprojektowanie rozwiązania pozwalającego lepiej wykorzystać dostępną przestrzeń. Może to obejmować między innymi:

• zastosowanie suwnicy o ograniczonej wysokości zabudowy,

• dobór odpowiedniego rodzaju wciągnika,

• zastosowanie konstrukcji niskozabudowanej,

• optymalizację gabarytów dźwigara,

• dostosowanie konstrukcji do istniejącego torowiska,

• zmianę położenia lub przebudowę elementów ograniczających dostępną przestrzeń.

Rys. 3. Ścięty dźwigar suwnicy

Rys. 4. Suwnica natorowa bramowa

W niektórych przypadkach można również zastosować indywidualne rozwiązania konstrukcyjne. Jednym z nich może być odpowiednie ukształtowanie konstrukcji dźwigara w miejscach, w których przestrzeń jest ograniczona. Innym rozwiązaniem może być zastosowanie dodatkowej konstrukcji umożliwiającej zmianę poziomu pracy suwnicy względem istniejącego torowiska. Każde takie rozwiązanie wymaga jednak indywidualnej analizy konstrukcyjnej, ponieważ wpływa na sposób przenoszenia obciążeń, stateczność oraz pracę całego układu.